Leekster Tak

 

Al heel lang is de Leekster Tak onlosmakelijk verbonden aan de schaatssport in Leek. Het was een

felbegeerd souvenir, vergelijkbaar met het huidige Elfstedenkruisje, dat door duizenden schaatsers

is gekocht als bewijs van een schaatstocht naar dit dorp. In Friesland beter bekent als Li(e)keblom en

bij de Groningers als Laiksterstroekje.

In 1838 schreef dr. Eeltsje Halbertsma, schrijver van het Friese volkslied, de ballade “De

Likeblommen”. Hierin staat dat “Marij fan Terkaple”, een dorpje aan het Snekermeer, in 1628 op de

terugreis van Leek vlakbij huis in een wak rijdt en verdrinkt, “Mei in Likeblom by 't jak yn”. Op de

baar naar het kerkhof draagt ze de Leekster Tak op haar jas.

 

In zijn oervorm was de Leekster Tak wellicht een hulsttak met rode bessen. Volgens een legende

gingen al in de oudheid Germanen op koeribbenschaatsen, zodra de meren en plassen begaanbaar

waren, naar een nabij Leek gelegen feest- en offerplaats. Daar bewezen zij hun eer aan de God van

het ijs. Op weg naar huis namen zij uit het heilige woud als talisman een hulsttak mee. Deze moest

hen behoeden voor ongelukken op de terugtocht en de schaarste van de komende winter.

 

De originele Leekster Tak werd door diverse Leekster inwoonsters in huisvlijt vervaardigd uit een

met groen papier omwikkeld gebogen wilgentakje en een rechte met rood papier behangen met

negen kleurige papieren bloemen, de middelste drie in goud- of zilverkleur. Vanaf de oprichting

van de IJsvereniging Leek, op 5 december 1871, werd bij diverse hardrijderijen gestreden om een

zilveren Leekster Tak naast een voor die tijd aanzienlijk geldbedrag.

Door de overkluizing van het Leeksterhoofddiep in de jaren zestig van de twintigste eeuw kwam

aan de traditie van “het halen van een Leekster Tak” een einde.

 

 

© IJsvereniging Leek

 

 

   

   Leekster Tak of Liekeblom, ijssouvenir uit Leek.

   (foto: Geschiedenis van de Friese scheepvaart & Sneker Oudheidskamer van het Fries Scheepvaart Museum)

 

IJsvereniging Leek    secretaris@ijsverenigingleek.nl